04 Kwa wakopeshaji, wamiliki wa miradi na timu za fedha za tabianchi
ESG na fedha za tabianchi
Kutoka LitFin Intelligence unapata kundi la athari za kimazingira na kijamii la mradi pamoja na viwango vya IFC vilivyoliamua, na pendekezo la ufadhili la Green Climate Fund lililoandikwa kwa fomu ya mfuko wenyewe, kiwango chake cha ruzuku kikiwa kimekokotolewa na viambatisho vinavyokosekana vikiwa vimeorodheshwa. Upande wa kaboni unapitiwa kwa kanuni za Tanzania za biashara ya kaboni. Yote yanakaa juu ya tathmini ya mkopo ya mradi huohuo, kwa hiyo hoja ya tabianchi na hoja ya ulipaji vinatoka kwenye jalada moja.
LitFin IntelligenceViambatisho vya pendekezo la ufadhili: kituo cha umeme wa jua chenye betri, Singida
Viambatisho vya pendekezo la ufadhili kwa Green Climate Fund
Viambatisho 4 kati ya 7 vimo kwenye jalada, na 3 bado vinadaiwa.
Barua ya kutokuwa na pingamizi kutoka mamlaka teule ya taifaHakimo kwenye jalada
KinachohitajikaBarua ambayo mmiliki wa mradi anaiomba kutoka mamlaka teule ya taifa.
Upembuzi yakinifuKimo kwenye jalada
Umeandaliwa Machi 2026.
Modeli ya uchumi na fedhaKimo kwenye jalada
Imejengwa kutokana na upembuzi yakinifu, na dhana zake zimeonyeshwa.
Tathmini ya athari za kimazingira na kijamii na mpango wa usimamiziKimo kwenye jalada
Mpango wa usimamizi bado unahitaji bajeti.
Tathmini ya masuala ya kijinsia na mpango wa utekelezajiHakimo kwenye jalada
KinachohitajikaTathmini na mpango ambavyo mmiliki wa mradi anapaswa kuviandaa. Hakuna kitu kwenye jalada kinachoyagusa masuala haya.
Ratiba ya utekelezajiKimo kwenye jalada
Imo ndani ya upembuzi yakinifu.
Mpango wa manunuziHakimo kwenye jalada
KinachohitajikaMpango ambao mmiliki wa mradi anapaswa kuuandaa kabla pendekezo halijakamilika.
Kazi yetu inaishia kwenye pendekezo. Kuliwasilisha ni jukumu la taasisi inayowasilisha kwa mfuko kwa niaba ya mradi, si letu.
Kile unachopokea
Kundi la athari za kimazingira na kijamii, na sababu zake
Shughuli inayofadhiliwa inapitiwa kwa kila kiwango cha IFC Performance Standards kinachoihusu, kuanzia tathmini ya athari na hali ya wafanyakazi, uchafuzi, usalama wa jamii na ardhi, hadi viumbe hai, jamii za asili na urithi wa kiutamaduni. Unapata kundi lake, viwango vilivyoliamua, mipango ambayo mmiliki wa mradi bado anadaiwa, na masharti ya kuingiza kwenye barua ya ofa.Pendekezo la ufadhili la Green Climate Fund kwa fomu ya mfuko wenyewe
Maandiko ya dhana na mapendekezo ya ufadhili yanaandikwa kwa violezo vya GCF vyenyewe, kwa Kiingereza kama fomu ilivyochapishwa, na kujenga hoja kwa vigezo vyake vya uwekezaji. Kiwango cha ruzuku cha fedha za mfuko kinakokotolewa kwa namna ileile ambayo kikokotoo cha GCF chenyewe hukikokotoa, na viambatisho ambavyo pendekezo linahitaji vinahakikiwa kimoja kimoja kwenye jalada, kila kinachokosekana kikitajwa.Mradi wa kaboni ukipitiwa kwa kanuni za Tanzania
Ukaguzi unaangalia kama mradi umesajiliwa na mamlaka ya taifa, kama makubaliano ya kugawana manufaa na jamii inayoupokea mradi yamesainiwa, na kama vyeti vya kaboni vinaruhusiwa kuuzwa nje ya nchi. Cheti cha kaboni hakihesabiwi katika tathmini mpaka kitolewe rasmi, na usajili na uhakiki vinabaki kuwa kazi ya mamlaka husika.
Sehemu ya ukaguzi na ya pendekezo la ufadhili
Mfano: biashara ya kubuni
Kituo cha umeme wa jua cha MW 20 chenye betri, Singida: ukaguzi na pendekezo
Kundi la athari za kimazingira na kijamii
| KundiAthari zinabaki ndani ya eneo la mradi na barabara ya kuingilia, kwa kiasi kikubwa zinarekebishika na zinadhibitiwa kwa hatua zinazojulikana; ukodishaji wa ardhi unagusa malisho lakini hauhamishi kaya yoyote | Athari zinabaki ndani ya eneo la mradi na barabara ya kuingilia, kwa kiasi kikubwa zinarekebishika na zinadhibitiwa kwa hatua zinazojulikana; ukodishaji wa ardhi unagusa malisho lakini hauhamishi kaya yoyote |
|---|
Bonyeza takwimu kuona ukurasa na mstari ilikosomwa.
Viwango vya IFC vinavyohusika
| PS 1: tathmini na usimamizi wa athariESIA ya 2025 iko kwenye jalada; mpango wa usimamizi hauna bajeti | ESIA ya 2025 iko kwenye jalada; mpango wa usimamizi hauna bajeti | |
|---|---|---|
| PS 2: wafanyakazi na mazingira ya kaziTakriban wafanyakazi 220 wakati wa kilele cha ujenzi (ESIA, uk. 41); bado hakuna utaratibu wa malalamiko ya wafanyakazi | Takriban wafanyakazi 220 wakati wa kilele cha ujenzi (ESIA, uk. 41); bado hakuna utaratibu wa malalamiko ya wafanyakazi | |
| PS 3: matumizi bora ya rasilimali na uchafuziBetri zilizomaliza muda wake na mafuta ya transfoma; mkataba wa ununuzi hauna masharti ya kuzirudisha kwa msambazaji | Betri zilizomaliza muda wake na mafuta ya transfoma; mkataba wa ununuzi hauna masharti ya kuzirudisha kwa msambazaji | |
| PS 4: afya na usalama wa jamiiHatari ya moto wa betri na magari ya ujenzi kupita vijiji viwili (ESIA, uk. 58) | Hatari ya moto wa betri na magari ya ujenzi kupita vijiji viwili (ESIA, uk. 58) | |
| PS 5: upatikanaji wa ardhi na makazi mapyaHekta 46 za ardhi ya kijiji zimekodishwa; kaya nne zinalisha ng'ombe hapo, kwa hiyo mpango wa kurejesha vipato unadaiwa | Hekta 46 za ardhi ya kijiji zimekodishwa; kaya nne zinalisha ng'ombe hapo, kwa hiyo mpango wa kurejesha vipato unadaiwa | |
| PS 6: viumbe haiHakuna makazi muhimu ya viumbe katika uchunguzi wa awali; utafiti wa msimu wa mvua haumo kwenye jalada | Hakuna makazi muhimu ya viumbe katika uchunguzi wa awali; utafiti wa msimu wa mvua haumo kwenye jalada | |
| PS 7: jamii za asiliHakuna kundi katika eneo hilo linalokidhi maana ya kiwango hicho (ESIA, uk. 63) | Hakuna kundi katika eneo hilo linalokidhi maana ya kiwango hicho (ESIA, uk. 63) | |
| PS 8: urithi wa kiutamaduniUtaratibu wa kushughulikia mabaki ya kale yatakayoonekana unahitajika wakati wa kuchimba | Utaratibu wa kushughulikia mabaki ya kale yatakayoonekana unahitajika wakati wa kuchimba |
Bonyeza takwimu kuona ukurasa na mstari ilikosomwa.
Mpango wa ufadhili na kiwango cha ruzuku
| Gharama yote ya mradiUpembuzi yakinifu, muhtasari wa fedha | Upembuzi yakinifu, muhtasari wa fedha | |
|---|---|---|
| Mkopo nafuu wa GCFUnaopendekezwa: miaka 20, miaka 5 ya msamaha, riba 0.75% kwa mwaka, ulipaji wa mtaji kwa awamu sawa | Unaopendekezwa: miaka 20, miaka 5 ya msamaha, riba 0.75% kwa mwaka, ulipaji wa mtaji kwa awamu sawa | |
| Mkopo wa kipaumbeleHakuna hati ya masharti ya awali kwenye jalada | USD 12,000,000 | Hakuna hati ya masharti ya awali kwenye jalada |
| Mtaji wa wamiliki wa mradiBarua ya wanahisa, iko kwenye jalada | Barua ya wanahisa, iko kwenye jalada | |
| Kiwango cha punguzoDhana ya mfano huu; pendekezo halisi linatumia kiwango ambacho kikokotoo cha GCF kinatumia | Dhana ya mfano huu; pendekezo halisi linatumia kiwango ambacho kikokotoo cha GCF kinatumia | |
| Kiwango cha ruzuku katika mkopo wa GCFImekokotolewa: thamani ya mkopo ukiondoa thamani ya sasa ya ulipaji wake kwa kiwango cha punguzo, ukigawanya kwa thamani ya mkopo | Imekokotolewa: thamani ya mkopo ukiondoa thamani ya sasa ya ulipaji wake kwa kiwango cha punguzo, ukigawanya kwa thamani ya mkopo |
Bonyeza takwimu kuona ukurasa na mstari ilikosomwa.
Viambatisho vya pendekezo la ufadhili
| Barua ya kutokuwa na pingamizi kutoka mamlaka teule ya taifaHaimo kwenye jalada | Haimo kwenye jalada | Haimo kwenye jalada |
|---|---|---|
| Upembuzi yakinifuMachi 2026 | Machi 2026 | |
| Modeli ya uchumi na fedhaImejengwa kutokana na upembuzi yakinifu; dhana zimeonyeshwa | Imejengwa kutokana na upembuzi yakinifu; dhana zimeonyeshwa | |
| Tathmini ya athari za kimazingira na kijamii na mpango wa usimamiziESIA ya 2025; mpango wa usimamizi unahitaji bajeti | ESIA ya 2025; mpango wa usimamizi unahitaji bajeti | |
| Tathmini ya masuala ya kijinsia na mpango wa utekelezajiHaimo kwenye jalada | Haimo kwenye jalada | Haimo kwenye jalada |
| Ratiba ya utekelezajiUpembuzi yakinifu, sehemu ya 9 | Upembuzi yakinifu, sehemu ya 9 | |
| Mpango wa manunuziHaumo kwenye jalada | Haimo kwenye jalada | Haumo kwenye jalada |
Bonyeza takwimu kuona ukurasa na mstari ilikosomwa.
Kanuni za biashara ya kaboni: ukaguzi unaangalia nini
| Mradi kusajiliwa na mamlaka ya taifaMaombi bado hayajawasilishwa | Haimo kwenye jalada | Maombi bado hayajawasilishwa |
|---|---|---|
| Makubaliano ya kugawana manufaa na vijiji vinavyoupokea mradiRasimu tu, haijasainiwa | Haimo kwenye jalada | Rasimu tu, haijasainiwa |
| Idhini ya kuuza vyeti vya kaboni nje ya nchiHaijaombwa | Haimo kwenye jalada | Haijaombwa |
| Vyeti vilivyotolewa hadi sasaKwa hiyo hakuna kinachohesabiwa kwenye mtiririko wa fedha wa tathmini | Kwa hiyo hakuna kinachohesabiwa kwenye mtiririko wa fedha wa tathmini |
Bonyeza takwimu kuona ukurasa na mstari ilikosomwa.
Ambacho jalada halisemi
Havimo kwenye jalada: barua ya kutokuwa na pingamizi, tathmini ya masuala ya kijinsia na hati ya masharti kutoka kwa mkopeshaji wa mkopo wa kipaumbele. Hadi vitakapoletwa, pendekezo linaonyesha kuwa umiliki wa nchi bado unahitaji ushahidi na ufadhili wa pamoja bado haujathibitishwa.
Jinsi inavyokaa pamoja na kazi ya mikopo
- 01
Inaongezwa juu ya tathmini ya mkopo
Mkopo wenye lengo la tabianchi unatathminiwa kama mkopo mwingine wowote: je, mkopaji anaweza kulipa, na kwa ushahidi gani. Ukaguzi na kazi ya tabianchi vinaongezwa kwenye tathmini hiyo, na havitoi uamuzi wao wenyewe. - 02
Kanuni zilizochapishwa ndizo kipimo
Ukaguzi unafuata IFC Performance Standards, pendekezo linafuata violezo na vigezo vya uwekezaji vya GCF, na mradi wa kaboni unafuata kanuni za Tanzania. LitFin haina ithibati kutoka kwa vyombo vinavyochapisha kanuni hizo, wala makubaliano yoyote nao. - 03
Kile ambacho nyaraka bado hazionyeshi
Pale nyaraka za mradi zinapoacha kigezo au kiambatisho bila jibu, waraka unakiandika kuwa bado kinahitaji ushahidi na kutaja kinachoweza kukijibu: barua, utafiti wa eneo, au makubaliano ya mkopo yaliyosainiwa.
Jinsi unavyoweza kuipata
- Kama programu
- Kama programu, maafisa wako wa mikopo na timu za miradi wanalifanyia kazi jalada ndani ya LitFin Intelligence pamoja na Mwikila, Meneja Mkuu wa Benki na Fedha wa AI, na kuandaa wenyewe ukaguzi, andiko la dhana au pendekezo la ufadhili, na ukaguzi wa mradi wa kaboni.
- Kama huduma
- Kama huduma, timu ya LitFin inaandaa ukaguzi, andiko la dhana, pendekezo la ufadhili au ukaguzi wa mradi wa kaboni, na kuikabidhi kazi hiyo kwa watu watakaoitia saini au kuiwasilisha.
Kazi inapoishia
- Taasisi iliyoidhinishwa ndiyo inayowasilisha pendekezo kwa mfuko. LitFin si taasisi hiyo, na haishiki fedha za mfuko wowote.
- Hatusajili vyeti vya kaboni, hatuvihakiki wala hatukadirii thamani yake.
- Kukopesha, au kuupeleka mradi kwenye mfuko, ni uamuzi wa watu wa taasisi yako.
- Bado tunajenga vitabu vya Excel vya viambatisho vya GCF kwa mpangilio wa GCF wenyewe, na msaada wa kusajili miradi ya kaboni.
Pia ndani ya LitFin Intelligence
- 01LitFin Intelligence inaleta mezani kwako tathmini ya kupeleka kamati, iliyoandikwa kutokana na jalada kama lilivyokufikia. Inaeleza vyanzo vya ulipaji, dhamana na hatari, inaonyesha kila takwimu ilisomwa ukurasa gani, na inaorodhesha kila hati inayokosekana pamoja na swali la kumuuliza mwombaji. Unaihariri, unaihifadhi na kuiwasilisha kwenye kikao kijacho cha kamati.
- 02Ndani ya LitFin Intelligence masharti ya mkopo yanawekwa mara moja: kiasi, riba, muda, kipindi cha msamaha, dhamana, masharti ya kabla ya kutoa fedha na masharti ya kudumu. Waraka wa mkopo, barua ya ofa, modeli ya Excel na mpango wa biashara vyote vinayabeba, kwa hiyo barua anayosaini mkopaji wako inasema kile kamati ilichosoma. Kamati ikibadilisha muda wa mkopo, ulipaji na DSCR kwenye modeli vinakokotolewa upya kwa muda huo mpya.
- 03LitFin Intelligence inakurudishia kila hatari iliyomo kwenye jalada ikiwa na ukurasa inakotokana na hati ambayo ingeitatua. Afisa wako wa mikopo anaweza kumwomba mkopaji hati hiyo kabla ya kamati. Mtoa bima wa biashara hiyo anaona ni nini hasa anaombwa kukiwekea bima, na mfuko wa dhamana unaona, kabla ya dai lolote, ni mkopo wa aina gani unaoudhamini.